سلامت کودکان

برنامه سلامت کودکان:

تاریخچه : برنامه های کنترل بیماریهای اسهالی از سال 1363 و حاد تنفسی ازسال 1368 و ترویج تغذیه باشیرمادر از سال 70 به اجرا در آمده است از سال 1376 با شکل گیری اداره کودکان برنامه های فوق به علاوه برنامه نوزادان بعنوان زیر مجموعه اداره کودکان اجرا می شود که همزمان باکشور ، برنامه های فوق در استان نیز به اجرا درآمده است .

استراتژی مانا از سال 1381 بصورت پایلوت درشهرستان سنقر و از سال 1382 در بقیه شهرستانهای تابعه استان به اجراء درآمده است . استراتژی کودک سالم نیز در سال 1384 در شهرستانهای سنقر و کنگاور و از سال 1386 در کلیه شهرستانهای تابعه اجرا شده است. برنامه ترویج تغذیه با شیر مادر نیز از  سال 1372 در سطح استان اجرا گردیده است.

برنامه سلامت کودکان جزو اصولی ترین برنامه های بهداشتی بوده و هدف آن تامین ، حفظ و ارتقاء سطح سلامت کودکان ، کاهش بار بیماریها و بهبود تغذیه آنان  و در نهایت کنترل مرگ ومیر از طریق ارائه خدمات بهداشتی درمانی است .

 

گروه هدف این برنامه :

کودکان زیر 5 سال ساکن درکشور اعم از ایرانی و غیرایرانی است .

ارائه دهندگان خدمت :

بهورزان ، مراقبین سلامت و پزشکان

اجزاء برنامه کودکان:

v     مراقبت های ادغام یافته ناخوشیهای اطفال  (مانا)

v     مراقبت های ادغام یافته کودک سالم( wcc)

v     ترویج تغذیه با شیرمادر

v     نظام مراقبت مرگ کودکان 59-1 ماهه

 

 تعریف اجزاء برنامه های کودکان:

1)      مراقبت های ادغام یافته ناخوشیهای اطفال  (مانا) :

مانا برنامه های مختلف مراقبت کودکان را با یکدیگر ترکیب نموده و مهمترین و شایعترین علل مراجعه و مرگ و میر کودکان را دربرگرفته، تشخیص و درمان صحیح بیماریها را براساس نشانه های موجود امکان پذیر می سازد. مانا حاوی اصول راهنما برای آموزش به مادران است تا خانواده ها در بهبودی کودک خود مشارکت نموده و با اجرای صحیح اقدامات پیشگیری از جمله تغذیه صحیح کودک، انجام به موقع واکسیناسیون و ... از ابتلا و یا شدت بیماری وی جلوگیری کنند. مانا یک استراتژی است نه یک برنامه بطوریکه برنامه های موجود مراقبت از کودکان زیر 5 سال را هماهنگ نموده و با این هماهنگی ، کیفیت ارائه خدمات را افزایش داده و اثر بخشی مراقبتها را بالا می برد و هزینه های خدمات را کاهش می دهد . راهنمای مراقبت ادغام یافته کودک بیماربرای دو سطح پزشک و غیر پزشک طراحی شده است.

2)     مراقبت های ادغام یافته کودک سالم( wcc) :

برنامه مراقبت کودک سالم به دنبال یافتن راهی برای جدا کردن کودکان سالم از کودکان به ظاهر سالم یا مستعد بیماری است که هنوز نشانه های بیماری در آنها مستقر نشده است در حقیقت هدف این برنامه طراحی نظام غربالگری استاندارد مراقبت کودکان صفر تا پنج سال و اجرای آن می باشد در برنامه مراقبت کودک سالم، تمام کودکان کمتر از پنج سال که به واحد بهداشتی آورده می شوند از نظر وضعیت عمومی ، تغذیه ، وزن ، قد ، دور سر،دهان و دندان، بینایی ، تکامل ، واکسیناسیون و مکمل های دارویی،آزمایشات ارزیابی می شوند. راهنمای مراقبت ادغام یافته کودک سالم برای دو سطح پزشک و غیر پزشک طراحی شده است.

 اجزای مراقبت در برنامه کودک سالم شامل موارد زیر است :

v     معاینه بالینی

v     تستهای آزمایشگاهی

v     آموزش و مشاوره

v     انجام واکسیناسیون

v     تجویزمکملهای دارویی

v     آموزش در راستای پیشگیری از حوادث و سوانح

v     آموزش در خصوص رابطه متقابل کودک و والدین

 

3)    برنامه ترویج تغذیه با شیرمادر :

یکی از چهار استراتژی اتخاذ شده توسط یونیسف که به انقلاب سلامتی کودکان منجر شده است ترویج تغذیه با شیر مادر است. تغذیه با شیر مادر به لحاظ مزایای بی نظیر بهداشتی ،تغذیه ای ، ایمونولوژیکی ، روانی ، عاطفی و اقتصادی روش بی نظیری برای تامین غذای مناسب جهت رشد و تکامل مطلوب شیرخواران است .

4)     نظام مراقبت مرگ کودکان59-1 ماهه:

طراحی نظام کشوری مراقبت مرگ کودکان 59-1 ماهه توسط  اداره سلامت کودکان از نیمه دوم سال 1385به صورت آزمایشی در دانشگاه های علوم پزشکی کشور و اجرای آن از اول سال 1386 در سراسر دانشگاه‌های کشور آغاز گردید و تا کنون نیز اطلاعات در دو سطح بهداشت و درمان در حال جمع آوری و  بار گزاری در سایت مرتبط میباشد.

این نظام با هدف کلی کاهش مرگ و میر کودکان از طریق بررسی تاریخچه هر مورد مرگ ،  از زمان بروز اولین علامت خطر تا فوت،  تلاش می کند تا با شناخت عوامل مساعد کننده قابل مداخله مرگ کودکان، و با طراحی اقدامات مداخله ای ،  آنها را کنترل نموده و یا اثر آن ها را کاهش دهد. برای نیل به این اهداف در این نظام فعالیتهای زیر انجام شده است.

 

هدف کلی برنامه سلامت کودکان:

کاهش مرگ و میر کودکان زیر 5 سال

اهداف اختصاصی:

1-     دستیابی به پوشش حداقل 16 بار مراقبت در کودکان زیر 5 سال

2-     کاهش درصد ابتلاء به بیماریهای شایع در کودکان بیمار زیر 5 سال

3-     تلاش در جهت بهبود تغذیه کودکان زیر پنج سال و کاهش سوء تغذیه

4-     دستیابی به افزایش میانگین سن قطع شیردهی

5-     افزایش درصد تغذیه انحصاری با شیر مادر تا 6ماهگی

 استراتژیها:

1-آموزش واطلاع رسانی

2- تقویت سیستم پیگیری

3- تقویت سیستم ارجاع

4- تقویت نظام بررسی و مراقبت اپیدمیولوژیک

5- مدیریت داده ها

6- تقویت زیر ساخت های لا زم

 

فعالیتهای جاری برنامه کودکان :

1-     تدوین برنامه عملیاتی سالیانه وارزشیابی آن

2-     پیگیری و جمع بندی گزارش عملکرد شهرستانها واستان وارسال به اداره کودکان

3-     پیگیری و جمع بندی آمارهای مربوط به برنامه ها و آنالیز آنها

4-     انجام و بهره برداری از نتایج طرحهای تحقیقاتی جهت استفاده دربرنامه ریزیها

5-     تشکیل کمیته ها ی مرتبط با برنامه درشهرستانها وبیمارستانهای تابعه

6-     برگزاری آزمون به منظور نیاز سنجی آموزشی کارکنان

7-     برگزاری دوره های آموزشی و بازآموزی ارائه دهندگان خدمات برنامه های کودکان

8-     آموزش عموم جامعه با تاکید برآموزش مادران و نمایندگان ادارات ، ارگانها و نیروهای مردمی درزمینه مراقبت اطفال

9-     تشکیل هسته های آموزشی به تفکیک هر برنامه

10- اخذ مجوز و امتیاز جهت برگزاری کارگاههای استانی وشهرستانی از معاونت محترم آموزشی

11- انجام فعالیتهای اطلاع رسانی وتبلیغاتی جهت آگاه سازی مردم وپرسنل

12- پایش بیمارستانهای دوستدار کودک توسط اعضاء کمیته بیمارستانی ضمن تحلیل نتایج  ، طراحی مداخله و تهیه پسخوراند

13- جمع آوری داده های مرگ کودکان 59-1 ماهه و تکمیل پرسشنامه های مربوطه ضمن ورود اطلاعات به سامانه cso

14- بررسی موارد مرگ کودکان در کارگروه ها، کمیته بیمارستانی، شهرستانی ، معاونت بهداشتی، معاونت درمان و دانشگاهی

15- پایش و نظارت کارشناسان ستادی استان وشهرستان از عملکرد واحدهای محیطی وطراحی و اجرای مداخلات و تهیه پسخوراند

16- ارزیابی مجدد بیمارستانهای دوستدار کودک توسط کمیته استانی و دانشگاهی ترویج تغذیه باشیرمادر ورود نتایج پایشها ونظارتها در نرم افزار  توسط کارشناسان ستادی استان و شهرستانها Access

17- ابلاغ دستورالعملهای علمی – اجرایی مربوط به برنامه به شهرستانهای تابعه ضمن نظارت براجراء

18- پیگیری تامین تجهیزات مورد نیاز جهت ارائه خدمات درکلیه واحدهای ارائه دهنده خدمات

19- تشکیل جلسات هماهنگی با واحدهای مرتبط درون ، بین و برون بخشی

20- برآورد و نظارت بر توزیع داروهای مورد نیاز برنامه کودکان

21- جلب مشارکت سایر بخش ها در سطوح مختلف

 

         دستاوردهای کل برنامه کودکان :

1-     کاهش میزان مرگ و میر نوزادان و کودکان زیر 5 سال

2-     بهبود وضعیت تغذیه انحصاری با شیرمادر و تداوم آن تا 2 سالگی

3-     دوستدار کودک شدن 15 بیمارستان سطح استان ( 94 درصد بیمارستانها )

4-     اجرای سیستم پایش و ارزشیابی

5-     تشکیل هسته های آموزشی استان وشهرستانها

6-     ایجاد پایگاهای بهداشتی در کلینیک تخصصی و فوق تخصصی دانشگاه جهت ارائه خدمات آموزشی مشاوره ای در زمینه برنامه کودکان با تاکید بر ترویج تغذیه با شیر مادر

7-     جمع آوری اطلاعات مربوط به مرگ و میر نوزادان و کودکان

8-     ارتقائ مهارت کارکنان

9-     تقویت پیگیری مراقبت اطفال باهمکاری رابطین بهداشتی

10- ارتقاء وضعیت آموزشهای برون بخشی

11- بهره گیری از برنامه پزشک خانواده و سامانه سیب جهت ارتقای کیفی  برنامه کودکان

 

سیاستهای آینده برنامه کودکان :

1-     آموزش مداوم کارکنان بهداشتی درزمینه ارائه خدمات مشاوره ای، آموزش به مراجعین و ادامه روند بهبود عملکرد آنان

2-     آموزش عموم مردم  و گروه های اختصاصی

3-     تلاش در جهت بهبود رفتار خانواده و جامعه در زمینه برنامه های کودکان

4-     تقویت ارتباطات و جلب همکاری ادارات وا رگانهای دولتی ذیربط جهت تشریک مساعی در پیشبرد اهداف

5-     تقویت برنامه حمایت از مادران در دوران شیردهی در کلیه واحد های تابعه و نظارت بر اجرای آن درجامعه

6-     تشکیل کمیته های حمایت ازمادران در دوران شیردهی ( ماده 10 آئین نامه اجرایی قانون شیرمادر )

7-     تشکیل کمیته های کاهش مرگ و میر نوزادان و  نظام مراقبت مرگ کودکان( داخل و خارج بیمارستان)

8-     اجرای دستورالعمل  7 اقدام برای مراقبت نوزادان در زایشگاهها و بیمارستانهای سطح استان

9-     افزایش پوشش ارائه خدمات در مناطق نیازمند

10- ازرشیابی فعالیتهای انجام شده