رابطین سلامت

 برنامه جلب مشارکتهای مردمی
 سلامتی محور توسعه، ومسایل ومشکلات بهداشتی همان مشکلات توسعه است که نمی توان آن را فقط دربخش بهداشت حل نمودبنابراین جلب مشارکت تک تک افراد جامعه ودیگر بخش های توسعه،برای حل مشکلات بهداشتی دررسیدن به سطح قابل قبول (سلامت برای همه) براساس منشوربین المللی بهداشت، سپتامبر1978میلادی ازضروریات است دراین راستا شبکه عظیم وموفق مردمی تحت عنوان رابطان بهداشت که بالاترین مشارکت زنان رادرسطح جامعه دارا می باشنددراختیارنظام سلامت است .دربرنامه جلب مشارکت مردمی نظام سلامت ازهمکاری رابطان بهداشت شهری ،روستایی وداوطلبان متخصص بهره مند شده است. 
داوطلبان سلامت شهری:
اجرای برنامه داوطلبان سلامت درسطح کشورنه تنها وسیله ای برای دستیابی به اهداف بهداشتی بلکه زمینه سازرسیدن به توسعه مداوم وپایداردرجامعه است وبه همین دلیل بایدبرنامه رابطان بهداشت درچارچوبی گسترده انجام گیرد.برنامه داوطلبان سلامت شهری باهدف ارتقاءسطح سلامتی جامعه شهری به ویژه جمعیتهای حاشیه نشین ومحروم بااستفاده ازجلب مشارکت مردمی درسال 1369درشهرری درقالب طرح فعالیت خودراآغازکردوبعدازآن باتوجه به دستاوردهای مفیدش درسال1371به صورت برنامه کشوری درآمد ودرسطح استان کرمانشاه درسال1372 با سه مرکزو150 رابط بهداشت شروع به فعالیت نمود.اکنون برنامه در14 شهرستان بابیش از5000 داوطلب سلامت اجرا میگردد که بامراکز وپایگاههای سلامت همکاری می نمایند. هر داوطلب حدود 40 خانوار از محله خود راتحت پوشش دارند که آموخته های بهداشتی رابه جمعیت تحت پوشش خود منتقل میکنند.
 
انتظارات از داوطلبان سلامت شهری:
1.     شناسایی خانوارهای تحت پوشش وشناسایی نیازهای آنها وبرقراری رابطه مناسب باخانوارها
2. آموزش دانش ومهارتهای بهداشتی وانتقال دانستنیها به خانوارهای تحت پوشش زیرا که داوطلبان سلامت بازبان وفرهنگ مردم محله آشنایی دارند ومعانی ومفاهیم بهداشتی رابهتر منتقل می نمایند.
3. دعوت ازخانوارهای تحت پوشش خودبه مرکزبهداشتی درمانی محله به منظوربرخورداری از خدمات بهداشتی که درمرکزارائه میگردد.
4.     گزارش تولدها،مهاجرتهاوازدواجهایی که درمنطقه تحت پوشش داوطلبان سلامت اتفاق افتاده است.
  
  داوطلبان سلامت  روستایی:
داوطلبان سلامت روستایی ،زنان داوطلب درامور بهداشتی روستامی باشندکه درروستاهای قمروروستاهای اصلی دارای خانه بهداشت که دارای پراکندگی جغرافیایی وجمعیتی زیاد بوده ویاتعداد بهورز موجود با تعدادبهورزمورد نیاز مطابقت ندارد، فعالیت می نمایند.
متون آموزشی داوطلبان روستایی ،یک سری اطلاعات عمومی درزمینه مسائل بهداشتی ویک سری مباحث اختصاصی براساس اولویت خاص منطقه می باشد.
 انتظارات از داوطلبان سلامت  روستایی:
1.     شناسایی خانوارهای تحت پوشش وعهده داری مسئولیت 40خانوار روستایی
2.     شرکت درکلاسهای آموزشی وانتقال آموخته ها به مردم روستا
3.     همکاری بابهورز درسرشماری ابتدای سال
4.     معرفی افراد نیازمند به دریافت خدمات بهداشتی به بهورز
5.     همکاری با بهورزدرخصوص گزارش دهی وقایع حیاتی درروستا
  
     داوطلب متخصص:
کشورماباتوجه به فرهنگ غنی اسلامی درطول تاریخ پیشینه ای صدساله ازمفهوم عینی وواقعی خدمات داوطلبانه ومشارکت های مردمی داردوارزشهای اسلامی وملی ارج گذار فعالیتهای داوطلبانه خیرخواهانه وعام المنفعه است.
خدمات داوطلبانه خدماتی است که افرادخیراندیش بدون انتظاربه پاداش مادی برای بهبود زندگی سالم ومناسب دبگران تلاش می کنند وفعالیتهای داوطلبانه چشم انداز مشخصی ازمشارکت مردمی است که آنان رادرسازندگی وارتقاء توسعه جامعه وانسانها سهیم ودرگیرمی کند.مشارکنت مردمی درقالب داوطلبان سلامت باعنوان رابط بهداشت یکی ازتواناییهاست که برای ارتقاء سلامت جامعه وزنان گام برداشته است.
برنامه داوطلبان سلامت زمینه های لازم رابرای مشارکت هرچه فعال تر زنان درتوسعه اقتصادی ،اجتماعی کشور فراهم نموده است ودربرخی از گروههای داوطلبان سلامت حیطه فعالیت آنها متناسب با نیازهای جامعه توسعه یافته وحتی درامور اجتماعی وخانوادگی به کمک مردم شتافته اند وباشرکت دربرنامه های توانمند سازی وفراگیری حرفه های مختلف قادر شده اندمهارتهای کسب شده رابه خانوارهای تحت پوشش خود وجوانان انتقال دهندونظام سلامت با استفاده ازافراد متخصص داوطلب تحت عنوان داوطلبان متخصص وجلب مشارکتهای بین بخشی جامعه رابه سوی توسعه پایدار ارتقاءمی دهند.دراین برنامه هرفردی می تواند درقالب گروههایی داوطلبانه به شکل مهارتی،آموزشی،حمایتی وهدایتی فعالیت نماید.
     انتظارات از داوطلبان متخصص:
افراد متخصص جامعه درقالب گروه های داوطلبانه به صورت سازماندهی شده بخشی از تخصص علمی ومهارتهای کاربردی خودراازطریق آموزش به داوطلبان سلامت برای توسعه پایدار وتأمین، حفظ وارتقاء سطح سلامت افراد جامعه به طور رایگان ارائه میدهند.
 
شرایط عضویت دربرنامه جلب مشارکت مردمی:
هرفردی که انگیزه اوکمک به اجتماع وهمکاری درتوانمندی وبهبود وضعیت سلامت جامعه می باشد می تواند درصورت احراز شرایط عضویت به جمع داوطلبان سلامت بپیوندد تا باهمکاری مشترک مردم وکارکنان بهداشتی هدف عالیه سلامت مردم راتحقق بخشند.
 
شرایط عضویت دربرنامه داوطلبان سلامت شهری:
1.     مقبولیت اجتماعی وپیروی ازعرف جامعه
2.     خوشنام بودن
3.     علاقمندوداشتن فرصت کافی جهت شرکت درفعالیتهای اجتماعی
4.     داشتن ظاهر ورفتار مقبول،سنجیده وشایسته
5.     ترجیحا"متأهل
6.     باسواد(ترجیحا"متوسطه وبالاتر)
7.     ترجیحا" داشتن سن 45-20سال
8.     جلب رضایت خانواده برای مشارکت اجتماعی
 
شرایط عضویت دربرنامه داوطلبان سلامت روستایی:
1.     بومی بودن
2.     داشتن حداقل سوادخواندن ونوشتن
3.     توانایی لازم جهت شرکت درکلاسهای آموزشی وانتقال مطالب به مردم روستا
4.     مورد قبول بودن از طرف مردم
5.     جلب رضایت خانواده برای مشارکت اجتماعی
شرایط همکاری داوطلبان متخصص:
1.     داوطلب انتقال تخصص ومهارت خویش به سایرین
2.     شرکت درکارگاه شیوه آموزش مشارکتی
3.     شرکت سالانه یکباردرجلسه عمومی داوطلبان سلامت 
4.     به فرد داوطلب متخصص بعدازدوبارمشارکت وارائه خدمات داوطلبانه کارت عضویت خدمات داوطلبانه تقدیم میگردد.
چگونگی آموزش وزمانبندی کلاسهای آموزشی داوطلبان سلامت:
داوطلبان سلامت  برای کسب آگاهی ومهارتهای بهداشتی هرهفته یک روز به مدت 2ساعت درجلساتی که درمراکز و پایگاههای سلامت محل سکونت خویش توسط مربیان دوره دیده برگزارمی گردد به صورت فعال شرکت می نمایندوآموزش آنان شامل دودوره است:
 
الف- دوره مقدماتی :
نقش کلیدی درتحکیم روابط مراکز بهداشتی درمانی و داوطلبان سلامت دارد.این دوره زمینه ساز فعالیتهای بعدی وجذب داوطلبان سلامت است.یکی ازقسمتهای این دوره شناسایی واولویت بندی مسائل بهداشتی محله است که پایه یادگیری آنهااست.طی جلسات بحث داوطلبان سلامت نیازهای بهداشتی محله ومردم منطقه خودراشناسایی وباکمک مربیان فهرستی ازاولویت مسائل تهیه می کنند.کتاب این دوره تحت عنوان راهنمای فعالیت رابطین می باشد.
 
ب- دوره تکمیلی:
پس از طی دوره مقدماتی وشروع بکار داوطلبان سلامت  برگزار می گرددوشامل جلسات وکلاسهای متنوعی است. داوطلبان سلامت  دارای مجموعه آموزشی می باشند که درشش گروه کلی طبقه بندی شده اندکه شامل موارد ذیل می باشد:
 
کتاب اول:  سلامت کودکان                                                                                  کتاب دوم:  سلامت باروری
کتاب سوم:  سلامت خانواده                                                                                  کتاب چهارم: سلامت جامعه
کتاب پنجم: آشنایی بابیماریهای شایع                                                                      کتاب ششم :مصرف منطقی دارو
 
هریک از این پنج گروه دارای کتابچه های متعددی هستند.کتابچه های متعلق به هرگروه رنگ جلدمشترکی دارندکه شماره هرکتابچه درآن گروه روی جلد قیدشده است.
باتوجه به ضرورت وجود مربیان کارآزموده دربرنامه داوطلبان سلامت  ،آنان براساس محتوای کتاب مربیان تحت عنوان ((روش آموزش رابطین بهداشت)) طی کارگاههای چهار روزه آموزشی ،درزمینه کلیه دانستنیها ودستورالعملهایی که لازم است جهت آموزش داوطلبان سلامت بدانند، آموزش می بینند.